Tkanie: poznaj technikę rękodzieła

Tkanie to jedna z najstarszych technik rękodzielniczych.

W najprostszym ujęciu polega na przeplataniu dwóch układów nici: osnowy i wątku. Z pozornie prostego ruchu, przeprowadzenia jednej nici pomiędzy kolejnymi, powstaje materiał, wzór, faktura i forma.

Ale tkanie to znacznie więcej niż sposób wykonywania tkaniny.

Może być rzemiosłem, sztuką, sposobem na eksperymentowanie z kolorem i fakturą, a także bardzo angażującą formą pracy twórczej.

W OPLOTKI patrzymy na tkanie również jako na narzędzie kreatywności, koncentracji, edukacji i budowania relacji.

Czym jest tkanie?

Tkanie polega na przeplataniu nici osnowy i wątku.

Osnowa to nici ułożone w jednym kierunku, a wątek jest przeprowadzany pomiędzy nimi.

Brzmi technicznie?

W praktyce bardzo szybko można zobaczyć, jak z kolejnych przepleceń zaczyna powstawać powierzchnia.

Do tkania można wykorzystywać różnego rodzaju przędze, włóczki, sznurki czy materiały dodatkowe.

Można pracować na:

• małych krosnach,
• krosnach ramowych,
• krosnach pionowych,
• krosnach poziomych,
• prostych ramach tkackich.

Nie zawsze potrzebujesz dużego profesjonalnego krosna.

Możesz zacząć od małej formy.

I właśnie od tego warto rozpocząć swoją przygodę z tkaniem.

Co można utkać?

Tkanie daje ogromne możliwości.

Możesz tworzyć:

• makatki,
• dekoracje ścienne,
• niewielkie obrazy,
• elementy wystroju wnętrz,
• podkładki,
• serwetki,
• tekstylia użytkowe,
• miniaturowe formy artystyczne,
• większe kompozycje tkackie.

Możesz również eksperymentować z materiałami.

W tkaninę można wprowadzać różne rodzaje włóczek, sznurków, tasiemek czy materiałów o odmiennej strukturze.

Dzięki temu jedna technika może dawać zupełnie różne rezultaty.

Tkanie to praca z kolorem i fakturą

Jedną z największych możliwości tkactwa jest eksperymentowanie.

Ta sama forma może wyglądać zupełnie inaczej w zależności od:

• koloru włóczki,
• jej grubości,
• faktury,
• sposobu przeplatania,
• gęstości tkania,
• rodzaju użytego materiału.

Dlatego tkanie może zainteresować osoby, które lubią:

kolor, kompozycję, fakturę i eksperymentowanie.

Nie musisz mieć przygotowanego projektu.

Czasami dopiero podczas pracy pojawia się pomysł na kolejny fragment.

Tkanie dla początkujących

Czy trzeba umieć tkać, żeby zacząć?

Nie.

Co więcej, podczas jednego z oplotkowych wydarzeń dzieci bardzo szybko weszły w świat tkania. Zainteresowanie tym, jak działa krosno i co można z niego zrobić, było dla nich ważniejsze niż obawa przed popełnieniem błędu.

Dorośli często mają odwrotny problem.

Zanim zaczną, zastanawiają się:

„A co jeśli coś zrobię źle?”

W tkaniu warto pozwolić sobie na eksperyment.

Pierwsza makatka nie musi być idealna.

Pierwszy wzór nie musi być perfekcyjny.

Możesz po prostu sprawdzić, co się stanie, kiedy przełożysz tę włóczkę właśnie tutaj.

Zacznij od małej formy

Jeśli dopiero poznajesz tkanie, nie zaczynaj od wielkiego gobelinu.

Mała forma pozwala szybko zobaczyć efekt i zrozumieć podstawową zasadę przeplatania osnowy i wątku.

Dobrym pierwszym projektem może być:

• mała makatka,
• miniaturowa dekoracja,
• prosty obrazek,
• niewielka forma użytkowa.

W OPLOTKI mamy również zestaw Tkana Makatka, który łączy materiały z minikursem i pozwala spróbować tej techniki we własnym tempie.

Tkanie ma bardzo długą historię

Tkactwo ręczne należy do najstarszych technik rękodzielniczych.

Historia tej techniki pokazuje, jak bardzo może zmieniać się sposób wykorzystania tych samych podstawowych zasad.

Od prostych tkanin użytkowych powstawały z czasem coraz bardziej rozbudowane formy.

Pojawiły się między innymi gobeliny i arrasy, w których tkanie stało się również formą sztuki.

W polskiej historii szczególne miejsce zajmuje między innymi kolekcja arrasów wawelskich.

Tkanie ręczne: tradycja i współczesność

Tkanie może być bardzo tradycyjne.

Ale nie musi wyglądać jak lekcja historii rzemiosła.

Współczesne tkactwo może wykorzystywać:

• nowoczesne kolory,
• nietypowe materiały,
• eksperymentalne formy,
• minimalistyczne kompozycje,
• abstrakcję,
• dekoracje pasujące do współczesnych wnętrz.

To właśnie sprawia, że tkanie wraca dziś również jako forma współczesnego rękodzieła.

Stare rzemiosło nie musi oznaczać starego wyglądu.

Tkanie jako sposób na zatrzymanie

Jest jeszcze jeden powód, dla którego tkanie może być tak angażujące.

Ta technika wymaga powtarzalnych ruchów.

Przełóż.

Przeciągnij.

Dociśnij.

Powtórz.

I jeszcze raz.

W świecie pełnym ekranów, powiadomień i ciągłego przełączania uwagi taka powtarzalność może być doświadczeniem bardzo odmiennym od codzienności.

Dlatego tkanie może być dla wielu osób formą kreatywnego wyciszenia i skupienia.

Nie trzeba jednak traktować go jako terapii.

Wystarczy zauważyć, że ręce są zajęte konkretną czynnością, a uwaga zaczyna podążać za tym, co właśnie powstaje.

Tkanie a dzieci

Tkanie może być ciekawym punktem wyjścia do pracy z dziećmi.

Nie tylko dlatego, że można stworzyć własną makatkę.

Dziecko może przy okazji obserwować:

• jak powstaje materiał,
• czym różni się osnowa od wątku,
• jak kolory wpływają na kompozycję,
• jak powtarzalność tworzy wzór,
• jak z pojedynczych elementów powstaje większa całość.

Co ważne, mała forma daje szybki efekt.

Dziecko może zobaczyć, że jego własne działania rzeczywiście zmieniają materiał.

Tkanie jako praca grupowa

Tkanie może być również wykorzystane w działaniach grupowych.

Można stworzyć projekt, w którym każdy uczestnik wykonuje własny fragment, a później wszystkie elementy zostają połączone w większą kompozycję.

Wtedy rezultat nie jest tylko sumą pojedynczych prac.

Powstaje wspólne dzieło.

Taki sposób wykorzystania techniki może sprawdzić się między innymi podczas:

• zajęć integracyjnych,
• działań międzypokoleniowych,
• projektów lokalnych,
• zajęć w domach kultury,
• działań bibliotek,
• warsztatów dla grup kobiet,
• projektów edukacyjnych.

Tkanie jako narzędzie pracy z grupą

I właśnie tutaj zaczyna się ważna różnica między zwykłym „warsztatem rękodzieła” a dobrze zaprojektowanym programem.

Nie zawsze ktoś przychodzi do nas dlatego, że chce nauczyć się tkać.

Czasami instytucja chce:

zintegrować grupę.

Czasami:

aktywizować seniorów.

Czasami:

stworzyć projekt międzypokoleniowy.

Czasami:

pokazać dzieciom tradycyjne rzemiosło w nowoczesnej formie.

A czasami:

zorganizować kreatywne zajęcia, które pozwolą uczestnikom oderwać się od ekranów.

Wtedy tkanie jest narzędziem do osiągnięcia konkretnego celu.

Przykład: wspólna makatka

Wyobraź sobie dom kultury, który chce połączyć kilka grup mieszkańców.

Zamiast organizować zwykłe zajęcia:

„Nauka tkania”

możemy zaprojektować projekt:

„Makatka naszej społeczności”

Każdy uczestnik tworzy niewielki fragment.

Może wybrać własny kolor, fakturę albo motyw.

Na kolejnych spotkaniach fragmenty są łączone.

Na końcu powstaje jedna duża praca, która zostaje w przestrzeni domu kultury, biblioteki czy innego lokalnego miejsca.

Technika jest ta sama.

Ale cel warsztatu jest zupełnie inny:

budowanie wspólnego doświadczenia i poczucia, że każdy uczestnik wniósł coś do większej całości.

Tkanie a inne techniki

Tkanie łatwo pomylić z innymi technikami tekstylnymi.

Warto więc rozróżnić kilka rzeczy.

Tkanie a szydełkowanie

W szydełkowaniu pracujesz za pomocą szydełka i tworzysz strukturę z pętelek.

W tkaniu przeplatasz osnowę i wątek.

Tkanie a robienie na drutach

Druty tworzą dzianinę za pomocą oczek.

Krosno pozwala tworzyć tkaninę poprzez przeplatanie osnowy i wątku.

Tkanie a makrama

Makrama opiera się przede wszystkim na wiązaniu sznurków i tworzeniu wzorów z węzłów.

Tkanie wykorzystuje przeplatanie.

Oczywiście te techniki mogą się również spotykać.

W jednym projekcie można wykorzystać kilka różnych sposobów pracy z włóknem, sznurkiem czy włóczką.

Tkanie i przędzenie: od włókna do gotowej tkaniny

Jeżeli fascynuje Cię nie tylko samo tkanie, ale również to, skąd właściwie bierze się włóczka, warto poznać przędzenie.

Przędzenie pozwala samodzielnie stworzyć przędzę z włókna.

Dopiero później możesz wykorzystać ją między innymi w tkaniu.

To piękna droga:

włókno → przędza → tkanina → gotowy przedmiot.

OPLOTKI ma również kurs przędzenia na wrzecionie, który prowadzi od pierwszego kontaktu z wrzecionem do samodzielnie uprzędzonej włóczki.

[LINK: Kurs przędzenia na wrzecionie]

[LINK: Podcast, Przędzenie jako sposób na własną włóczkę]

Jak wyglądają warsztaty tkania?

Warsztat tkania może być bardzo prosty.

Może obejmować:

1. poznanie podstaw działania krosna,
2. przygotowanie osnowy,
3. wybór materiałów i kolorów,
4. poznanie podstawowych sposobów przeplatania,
5. wykonanie własnej małej formy,
6. eksperymentowanie z fakturą i kolorem,
7. wykończenie pracy.

Ale nie każdy warsztat musi wyglądać tak samo.

Program możemy zaprojektować inaczej dla:

• dzieci,
• seniorów,
• grupy kobiet,
• zespołu pracowników,
• uczniów,
• uczestników projektu lokalnego,
• osób, które już znają podstawy tkania.

Najpierw określamy cel. Dopiero potem wybieramy technikę i projekt.

Centrum Handmade OPLOTKI : tkanie może być narzędziem

Jeżeli reprezentujesz:

• jednostkę samorządu terytorialnego,
• dom lub centrum kultury,
• bibliotekę,
• szkołę,
• świetlicę,
• Uniwersytet Trzeciego Wieku,
• fundację lub stowarzyszenie,
• KGW,
• organizację społeczną,
• centrum aktywizacji,

nie musisz przychodzić do nas z gotowym scenariuszem.

Możesz powiedzieć:

„Chcemy zaktywizować seniorów.”

„Chcemy zintegrować mieszkańców.”

„Chcemy zrobić projekt międzypokoleniowy.”

„Chcemy pokazać dzieciom tradycyjne rzemiosło.”

„Chcemy stworzyć wspólną pracę dla naszej miejscowości.”

„Chcemy zaproponować uczestnikom zajęcia, które angażują ręce i uwagę.”

Wtedy zastanowimy się, czy tkanie będzie właściwą techniką.

Nie proponujemy wszystkim tego samego programu.

Najpierw pytamy:

Kto jest uczestnikiem?

Jaki problem lub potrzebę chcemy zaadresować?

Jaki efekt chcemy osiągnąć?

Jakie mamy warunki, czas i budżet?

Dopiero wtedy dobieramy technikę, format zajęć i poziom zaawansowania.

Możemy przygotować:

• pojedynczy warsztat,
• cykl zajęć,
• projekt międzypokoleniowy,
• warsztat dla dzieci,
• zajęcia dla seniorów,
• szkolenie dla kadry,
• program edukacyjny,
• większy projekt lokalny.

Chcesz porozmawiać o projekcie?

Napisz: agnieszka@oplotki.pl

Opisz krótko grupę, z którą pracujesz, oraz efekt, który chcesz osiągnąć.

Pomogę dobrać technikę i format do aktualnych potrzeb i budżetu.