Biżuteria zero waste: stwórz coś pięknego z tego, co już masz

Tak! Ja też przestałam wyrzucać zużyte rajstopy, kiedy poznałam tę technikę.

A właściwie, kiedy odkryłam, że przedmiot, który przestał pełnić swoją pierwotną funkcję, może stać się materiałem do zupełnie nowego projektu.

Biżuteria zero waste to nie jedna konkretna technika. To sposób patrzenia na materiały.

Zamiast zaczynać od pytania:

„Co muszę kupić, żeby zrobić biżuterię?”

zaczynamy od:

„Co już mam i co mogę z tego stworzyć?”

To właśnie dlatego stare rajstopy, skrawki tkanin, niepotrzebne koraliki, guziki czy elementy starej biżuterii mogą dostać drugie życie.

Czym jest biżuteria zero waste?

Biżuteria zero waste powstaje z wykorzystaniem materiałów, które już istnieją i mogą zostać ponownie wykorzystane.

Możemy pracować między innymi ze:

• starymi rajstopami,
• skrawkami tkanin,
• resztkami włóczek i sznurków,
• niepotrzebnymi koralikami,
• elementami starej biżuterii,
• guzikami,
• łańcuszkami,
• drutem,
• materiałami pozostałymi po innych projektach.

Nie chodzi o to, żeby za wszelką cenę wykorzystać wszystko.

Chodzi o zmianę perspektywy:

przedmiot, którego już nie potrzebuję → materiał, który mogę wykorzystać.

Od rajstop do biżuterii

Jedna z najbardziej charakterystycznych historii związanych z biżuterią zero waste w OPLOTKI zaczęła się właśnie od zużytych rajstop.

Dorota odkryła, że można wykorzystać je do stworzenia własnego materiału, między innymi sznurka, z którego później powstawały kolejne projekty.

Inspiracją była również jej mama, która wykorzystywała sznurek wykonany z rajstop do szydełkowania dywaników.

Z pozornie niepotrzebnego materiału zaczęły powstawać między innymi dekoracje i biżuteria.

To jest dla nas esencja upcyklingu:

nie kupować kolejnego materiału, tylko najpierw sprawdzić, co już mamy.

Zobacz historię Doroty Doki i jej projekty →

Jak z rajstop powstaje materiał do tworzenia?

To właśnie eksperymentowanie z materiałem jest jednym z najciekawszych elementów tego rodzaju warsztatów.

Zużyte rajstopy można odpowiednio przygotować i przekształcić w rodzaj elastycznego sznurka.

A kiedy mamy już materiał, pojawia się kolejne pytanie:

co można z niego zrobić?

I tutaj zaczyna się rękodzieło.

Możemy eksperymentować z:

• zaplataniem,
• łączeniem,
• formowaniem,
• szydełkowaniem,
• dodawaniem koralików,
• łączeniem różnych materiałów,
• tworzeniem własnych kompozycji.

To oznacza, że jeden materiał może prowadzić do wielu różnych projektów.

Biżuteria zero waste nie jest jedną techniką

To ważne.

Biżuteria zero waste jest sposobem projektowania, a nie pojedynczą techniką rękodzielniczą.

W zależności od projektu możemy wykorzystywać różne umiejętności:

• szydełkowanie,
• zaplatanie,
• pracę z koralikami,
• łączenie elementów,
• formowanie drutu,
• szycie,
• pracę z tkaniną.

Dlatego ten warsztat może być ciekawym połączeniem kilku technik.

Jeśli chcesz poznać konkretne techniki wykorzystywane przy tworzeniu biżuterii, zobacz także:

Szydełkowanie →

Biżuteria z koralików →

Wire wrapping →

Biżuteria z miedzi →

Chainmaille →

Sutasz →

Co można stworzyć?

Projekt zależy od materiałów, które mamy do dyspozycji.

Mogą powstać między innymi:

• naszyjniki,
• bransoletki,
• zawieszki,
• broszki,
• ozdoby do włosów,
• dekoracyjne dodatki,
• elementy większych projektów,
• niepowtarzalne przedmioty użytkowe.

Najciekawsze jest jednak to, że nie każdy uczestnik musi stworzyć dokładnie to samo.

Materiał może być podobny, ale efekt końcowy zależy od pomysłu, decyzji i kreatywności uczestnika.

Jak wyglądają warsztaty biżuterii zero waste?

Nie zaczynamy od gotowego produktu.

Zaczynamy od materiału.

1. Oglądamy to, co mamy

Poznajemy materiały i zastanawiamy się, jakie mają możliwości.

2. Szukamy nowych zastosowań

To, co wcześniej było odpadem albo niepotrzebnym przedmiotem, zaczynamy traktować jak tworzywo.

3. Przygotowujemy materiał

W zależności od projektu możemy go ciąć, łączyć, formować, zaplatać lub przekształcać.

4. Projektujemy

Uczestnik podejmuje decyzje dotyczące formy, koloru, proporcji i sposobu połączenia elementów.

5. Tworzymy

Powstaje własny projekt – często zupełnie inny niż pierwotne zastosowanie materiału.

Less waste: nie tylko kolejny trend

W OPLOTKI temat wykorzystywania materiałów, ponownego użycia i upcyclingu pojawia się szerzej niż tylko przy tej jednej technice.

W naszych działaniach rękodzieło może być również narzędziem edukacji ekologicznej: pracy z ideą less waste, ponownego wykorzystania materiałów, naprawiania i przerabiania przedmiotów oraz świadomej konsumpcji.

To ważne rozróżnienie.

Nie chodzi o stworzenie kolejnego produktu z etykietą „eko”.

Chodzi o zmianę relacji z materiałem i przedmiotami, które już posiadamy.

O less waste rozmawiamy także z Agnieszką Zdunek

Temat ekologii i rękodzieła pojawiał się również w rozmowach i wydarzeniach OPLOTKI z Agnieszką Zdunek, twórczynią marki Jestem Zielona.

W Handmade Biz Summit 2022 Agnieszka Zdunek występowała z tematem „Legalne warsztaty świec i mydeł jako misja ekologiczna”. W OPLOTKI wielokrotnie poruszałyśmy z nią tematy związane z ekologią, less waste, upcyclingiem.

Ekologiczne rękodzieło nie musi oznaczać jednej techniki.

Może oznaczać świadome wybieranie materiałów, ograniczanie marnowania, ponowne wykorzystywanie rzeczy i szukanie dla nich kolejnych zastosowań.

Zero waste to także sposób myślenia

Praca z materiałem z odzysku stawia przed nami inne pytania niż praca z gotowym zestawem półproduktów.

Co mogę z tego zrobić?

Jak mogę połączyć te elementy?

Co się stanie, jeśli wykorzystam ten materiał inaczej, niż przewidział jego producent?

Czy rzecz, która przestała być potrzebna, może dostać nowe życie?

To dlatego upcykling dobrze sprawdza się nie tylko jako forma rękodzieła, ale również jako ćwiczenie kreatywności, samodzielnego myślenia i sprawczości.

Nie tylko biżuteria: drugie życie przedmiotów

Biżuteria zero waste jest częścią szerszego podejścia, które od lat pojawia się w działaniach OPLOTKI.

Podobna idea stoi za projektami, w których istniejące materiały i przedmioty otrzymują nowe zastosowanie.

Dobrym przykładem jest szycie.

Monika Bekiesz ze Scraveck Studio prowadzi upcyklingową pracownię krawiecką, w której wykorzystywane są tekstylia z odzysku i resztki materiałów.

To ta sama zasada:

najpierw zobacz, jaki materiał już masz. Dopiero potem zdecyduj, co możesz z niego stworzyć.

Poznaj historię Moniki i Scraveck Studio →

Od starej tkaniny do nowego przedmiotu

Upcykling nie musi kończyć się na biżuterii.

W OPLOTKI pojawiają się również projekty, w których szycie staje się sposobem na stworzenie nowego przedmiotu z materiałów, które już istnieją.

To ważne rozróżnienie:

zero waste nie oznacza jednej techniki.

Może być sposobem projektowania, który można połączyć z szyciem, szydełkowaniem, tkaniem, biżuterią czy innymi formami rękodzieła.

Zero waste w tradycyjnym rękodziele

Podejście do materiału z odzysku może spotkać się również z tradycyjnym rzemiosłem.

W OPLOTKI pokazujemy, że rękodzieło może łączyć dziedzictwo i współczesne eksperymentowanie.

To ważne, bo upcykling nie musi oznaczać wyłącznie nowoczesnego DIY.

Może być sposobem na ponowne spojrzenie na techniki, które znamy od pokoleń  i znalezienie dla nich nowych materiałów, zastosowań i odbiorców.

Zero waste, less waste, recykling czy upcykling?

Te pojęcia często pojawiają się obok siebie, ale nie oznaczają dokładnie tego samego.

Less waste to podejście polegające na ograniczaniu ilości odpadów i idei nie-marnowania zasobów.

Zero waste jest bardziej radykalnym założeniem dążenia do maksymalnego ograniczenia odpadów.

Recykling polega na przetworzeniu materiału, aby ponownie wykorzystać go jako surowiec.

Upcykling polega na wykorzystaniu istniejącego przedmiotu lub materiału w nowy sposób.

I właśnie upcykling jest szczególnie bliski warsztatom OPLOTKI.

Nie przetwarzamy rajstop po to, żeby odzyskać z nich surowiec przemysłowy.

Patrzymy na nie i pytamy:

„Co jeszcze możemy z nich zrobić?”

Dla kogo są warsztaty biżuterii zero waste?

To propozycja dla osób, które:

• lubią eksperymentować,
• interesują się upcyklingiem,
• chcą ograniczać wyrzucanie materiałów,
• lubią nietypowe tworzywa,
• chcą stworzyć coś własnymi rękami,
• szukają kreatywnego sposobu spędzenia czasu,
• chcą przekonać się, że rękodzieło nie zawsze wymaga kupowania nowych materiałów.

Warsztat można również dopasować do dzieci, młodzieży, dorosłych czy seniorów, odpowiednio dobierając materiały, narzędzia, projekt i poziom trudności.

Biżuteria zero waste jako warsztat dla instytucji

Taki warsztat może być częścią większego programu edukacyjnego lub społecznego.

Może wspierać:

• edukację ekologiczną,
• działania związane z less waste i upcyclingiem,
• świadomą konsumpcję,
• rozwijanie kreatywności,
• aktywizację lokalnej społeczności,
• działania międzypokoleniowe,
• zajęcia dla dzieci i młodzieży,
• programy bibliotek i domów kultury,
• projekty związane z ponownym wykorzystaniem materiałów.

Przykładowy cel warsztatu

„Z tego, co miało trafić do kosza, tworzymy coś, co chcemy zachować.”

Uczestnicy przynoszą niepotrzebne materiały lub korzystają z przygotowanych materiałów z odzysku.

Podczas zajęć poznają ich możliwości i tworzą własne projekty.

Efektem nie jest więc wyłącznie naszyjnik czy bransoletka.

Uczestnik doświadcza całego procesu:

materiał → pomysł → decyzja → wykonanie → gotowy przedmiot.

Biżuteria zero waste może być narzędziem pracy z grupą

W Centrum Handmade OPLOTKI nie proponujemy każdej grupie tego samego programu.

Najpierw pytamy:

Kto jest uczestnikiem?

Jaki problem lub potrzebę chcemy zaadresować?

Jaki efekt chcemy osiągnąć?

Jakie mamy warunki, czas i budżet?

Dopiero wtedy dobieramy technikę, materiały, format zajęć i poziom zaawansowania.

Dlatego podobny warsztat może wyglądać zupełnie inaczej dla:

• klasy szkolnej,
• biblioteki,
• domu kultury,
• klubu seniora,
• grupy kobiet,
• KGW,
• grupy międzypokoleniowej,
• zespołu pracowników.

---

Metoda OPLOTKI

W OPLOTKI wierzymy, że dobrze zaprojektowany warsztat nie kończy się na wykonaniu przedmiotu.

Liczy się:

proces → doświadczenie → relacja → sprawczość → efekt.

W przypadku biżuterii zero waste szczególnie ważne może być przejście:

„to jest niepotrzebne”

↓

„mogę to wykorzystać”

↓

„mam pomysł”

↓

„potrafię to zrobić”

↓

„mam coś własnego”.

Właśnie dlatego rękodzieło traktujemy nie tylko jako cel, ale również jako narzędzie pracy z człowiekiem i grupą.

Chcesz zorganizować warsztat biżuterii zero waste?

Możemy przygotować warsztat dopasowany do wieku uczestników, celu projektu, dostępnych materiałów i czasu.

Napisz: agnieszka@oplotki.pl

Opowiedz nam, dla kogo organizujesz zajęcia i jaki efekt chcesz osiągnąć.

Dobierzemy odpowiedni format.

Bo czasem najlepszy materiał do nowego projektu już masz.